Survey of Schools in Economics

Ecological economics/eco-economics refers to both a transdisciplinary and interdisciplinary field of academic research that aims to address the interdependence and coevolution of human economies and natural ecosystems over time and space.[1] It is distinguished from environmental economics, which is the mainstream economic analysis of the environment, by its treatment of the economy as a subsystem of the ecosystem and its emphasis upon preserving natural capital.[2]

Heterodox economics refers to methodologies or schools of economic thought that are considered outside of “mainstream economics”, often represented by expositors as contrasting with or going beyond neoclassical economics.[1][2] “Heterodox economics” is an umbrella term used to cover various approaches, schools, or traditions. These include socialist, Marxian, institutional, evolutionary, Georgist, Austrian, feminist,[3] social, post-Keynesian (not to be confused with New Keynesian),[2] and ecological economics among others.

Institutional economics focuses on understanding the role of the evolutionary process and the role of institutions in shaping economic behaviour. Its original focus lay in Thorstein Veblen’s instinct-oriented dichotomy between technology on the one side and the “ceremonial” sphere of society on the other. Its name and core elements trace back to a 1919 American Economic Review article by Walton H. Hamilton. Institutional economics emphasizes a broader study of institutions and views markets as a result of the complex interaction of these various institutions (e.g. individuals, firms, states, social norms). The earlier tradition continues today as a leading heterodox approach to economics. Institutional economics focuses on learning, bounded rationality, and evolution (rather than assume stable preferences, rationality and equilibrium). Tastes, along with expectations of the future, habits, and motivations, not only determine the nature of institutions but are limited and shaped by them. If people live and work in institutions on a regular basis, it shapes their world-views. Fundamentally, this traditional institutionalism (and its modern counterpart institutionalist political economy) emphasizes the legal foundations of an economy (see John R. Commons) and the evolutionary, habituated, and volitional processes by which institutions are erected and then changed (see John Dewey, Thorstein Veblen, and Daniel Bromley.)

The vacillations of institutions are necessarily a result of the very incentives created by such institutions, and are thus endogenous. Emphatically, traditional institutionalism is in many ways a response to the current economic orthodoxy; its reintroduction in the form of institutionalist political economy is thus an explicit challenge to neoclassical economics, since it is based on the fundamental premise that neoclassicists oppose: that economics cannot be separated from the political and social system within which it is embedded.

Behavioral economics, along with the related sub-field, behavioral finance, studies the effects of psychological, social, cognitive, and emotional factors on the economic decisions of individuals and institutions and the consequences for market prices, returns, and the resource allocation.[1] Behavioral economics is primarily concerned with the bounds of rationality of economic agents. Behavioral models typically integrate insights from psychology, neuroscience and microeconomic theory; in so doing, these behavioral models cover a range of concepts, methods, and fields.[2][3] Behavioral economics is sometimes discussed as an alternative to neoclassical economics.

Prospect theory

In 1979, Kahneman and Tversky wrote Prospect Theory: An Analysis of Decision Under Risk, an important paper that used cognitive psychology to explain various divergences of economic decision making from neo-classical theory.[12] Prospect theory has two stages, an editing stage and an evaluation stage.

In the editing stage, risky situations are simplified using various heuristics of choice. In the evaluation phase, risky alternatives are evaluated using various psychological principles that include the following:

(1) Reference dependence: When evaluating outcomes, the decision maker has in mind a “reference level”. Outcomes are then compared to the reference point and classified as “gains” if greater than the reference point and “losses” if less than the reference point.

(2) Loss aversion: Losses bite more than equivalent gains. In their 1979 paper in Econometrica, Kahneman and Tversky found the median coefficient of loss aversion to be about 2.25, i.e., losses bite about 2.25 times more than equivalent gains.

(3) Non-linear probability weighting: Evidence indicates that decision makers overweight small probabilities and underweight large probabilities – this gives rise to the inverse-S shaped “probability weighting function”.

(4) Diminishing sensitivity to gains and losses: As the size of the gains and losses relative to the reference point increase in absolute value, the marginal effect on the decision maker’s utility or satisfaction falls.

Research Plan, Version 17 mei 2016

Below some research ideas and structure for the development of a new firm theory.

A theory is relevant and useful that explains the existence, the behavior and the death of firms with a wide application because of the changing relation between individual people and firms. This is relevant for an extended audience associated with firms such as policy makers and academics even when the latter differ only in their academic school of thought. Such a theory must necessarily be independent of situational variables such as the sector of the firm’s business, its size, the people associated with it, its financing, its assets and all kinds of temporal issues. Bearing in mind the above, the research question can be posed:

What is a firm?’

A hypothesis anwering this question is:

A firm is a pattern in space and time produced by global behavior of some system. Said global behavior is produced by behavior of individual people. Material and energy flow through’ the pattern – the system bringing forth a firm is not in equilibrium. The pattern that is the firm computes its relation to its environment thus acquiring and maintaining its identity. This identity ceases to exist if the firm dies, usually because of its associating with another firm

Meta. The current shape that firms have taken is a result of the set of beliefs that are fashionable in western society. They are of the same stuff that our ‘other’ beliefs are made of: it harks back to what ‘we’ believe to be, to be good, to be useful. We know these things because they have been taught us from an early age on. They are our beliefs sufficiently corroborated by reality to represent reality to us: they work to some sufficient measure, we consider them to be ‘true’, to us they are knowledge, more than just any belief. To enable a peek at this belief system from outside it is required to ‘unbelieve’ these things and not take them as a given and not defend them as beyond doubt. Doing that, however, implies rejecting many certainties as such: the role of humans in the universe, the existence of God, human consciousness, human freedom of will and agency, moral and ethical certainties such as ‘to work is a good thing’. It is required to look beyond a number of dogmas that for practical reasons people consider truths. In doing so it is also required to release any divinity involved in the capabilities and the faculties, of the human brain or human behavior. As a consequence it is required that human beings exist in the same space of possibilities as every other thing in the universe. They are not fast-tracked nor do they otherwise receive a ‘special treat’. And the same goes for human products: they are not sprinkeled with ‘human stardust’: they too must make do with whatever hand nature deals them. Firms also have no special deal with the laws of nature; they must allow the general rules to rule over them also.

Ontology. This hypothesis above generalizes the behavior of firms to a pattern to which people associated with the firm contribute with their individual behavior in their contexts. The pattern can autonomously develop behavior particular to it and in its own context, independent of the people associated with the firm. In this frame of thought the relation between the behavior of people and the behavior of the firm is the subject of study. The people needn’t per se be the master of the firm, actively controlling it, nor does the converse: that firms develop behavior without the involvement of the people associated, hold true. The subject of this study is the behavior of the individual, the behavior of the firm that is the result, and the process that leads from the individual to the collective behavior. This process can be seen as an operation on or a transposition of the individuals’ behavior to the firm’s behavior. However the case may be, the global behavior of the firm can be different from, even contrary to that of the individuals contributing to the extent that it can be damaging for the indivduals bringing it forth. Looking at the question in this generalized way and not restricted to the perspective of people associated with firms – or other mechanics generally traditionally deemed relevant for firm behavior – allows an unbiased observation of the relation between firms and the people associated with them. Somewhat new is the view that firms can exhibit autonomous behavior, which represents a new souvereign being or perhaps adding new characteristics to an existing category of being and attempting to add scope to what is at this point knowable.

Epist. People’s behavior is to some extent motivated by their beliefs. A belief in turn is information believed true after some level of confirmation with reality, however shallow and indirect. It is therefore not fact, but how reality is modeled by the believer. The extent to which it is corroborated by scientific proof and appropriate frame is decisive for whether it is not mere belief but factual knowledge. Individual people’s behavior driving the overall behavior of the firm is therefore not necessarily motivated by factual reality but what people believe to be true and have accepted as a fact. To them there is no knowing of the alternatives in practical terms at a reasonable cost or in a reasonable time-frame, if at all. The behavior of firms and the relation of firms and individual people is driven by what people believe to be true, including what concerns the actual relationship itself. To phrase the hypothesis in this generalized way allows observation of said relation in an unbiased way so as to assess the beliefs that are at its foundations for what they are. This view affects this study in the sense that what the firm is in reality is a result of the beliefs of individual people collectively: in a sense the firm is what it is said to be. The opposite – at this point fashionable – hypothesis is that firms are designed, developed or built and executed conform a preconceived plan or that they are at least being oriented towards some definable level of utility for all involved. In that view the firm itself is the subject of people’s efforts ‘in the field’ and the subject of the studies of firm theories. This is contrary on this study at hand, because it considers the firm itself to be the object of study, while this study considers it a result of the forces internal and external to the firm that motivate it (sic!) to behave in certain ways. It also implies individual people can improve a given state the firm is in, or its perceived utility for the respective stakeholders. The assumption of this study that this is not automatic.

Meth. A model of reality is suggested that sets out to explain the behavior of firms and their relation with people. The final objective of the model is to predict some aspects of the behavior of firms. In so doing this book loosely follows the train of logic leading to the proof of the hypothesis above. Using the developed model firms are observed in an unbiased way, namely based on the current system of beliefs of the western world.

The scope of the concept of a firm used here is restricted so that it is assumed:

  • to have more than one person associated with it

  • to encompass more than a strictly legal body, namely informational

  • to be detachable from the physical objects a firm can encompass and employ

  • to differ from other kinds of human organisations only because its activities are owned by someone or something

  • that it can be studied as a concept and as a real object in the period from their birth to their death

The cultural elements pivotal to this study are restricted so that they are assumed to be of part of culture and traditions considered to be of western origin, but increasingly wide-spread geographically.

The objective is not to design a normative model: with other belief systems, other firm, or organisational in a wider sense, characteristics might be possible. At best it can show how this belief might lead to that relation between people and their firms and the relation with the world around them. And so in no way is the model intended to qualify peope’s beliefs regarding this or to issue advice regarding people’s actions required for that. Otherwise the approach is pragmatic in the sense that whatever works to predict the current situation is used.

As the study is to a large extent philosophical in nature, the approach is to describe the state of the art in the respective fields, namely universal darwinism, psychology of free will, belief and thinking, neuro-psychological processes of decision making, theoretical ecology, cognitive science, computational sciences, complex sciences, thermodynamics, memetics that cover the chain of logic of the study and to argue and debate relevant viewpoints in each field and their connections. The linking pin is the way that the firm computes its anticipated future. To prove that the individual people’s collectively held belief systems can produce behavioral patterns such as a firm, computer simulation is used.

The stance is constructivist in the sense that a pivot is that the behavior of individuals propels the behavior of the collective, namely the firm, which in turn is to a large extent the environment of the individual associated with the firm in that way motivating its behavior. And in that sense the knowledge of reality of the associated individual depends on the knowledge structures of the system, the firm in this case, that individual amasses by interacting with the system.

The individual acts in the context created by her own actions and those of other entities in the environment of the firm as a system: the agency of the individual is less than complete while structure is an important influence but dependent on her own actions. To bridge this gap between agency and structure, the construct of Jobs is proposed1 as a locus for thoughts. A subset of the class of thoughts is the class of knowledge objects, a concept describing social relations within cultures, unfolding structures that are non-identical with themselves.

Social constructionism examines the development of jointly constructed understandings of the world that form the basis for shared assumptions about reality. The theory centers on the notion that human beings rationalize their experience by creating models of the social world and sharing these via language. A social construct concerns the meaning placed on an object or an event by a society, and adopted by the individual members of that society with respect to how they view or deal with it. A social construct can be widely accepted as natural by the members of the society, but not necessarily by those outside it, and the construct would be an “invention or artifice of that society.”

Social constructionism uncovers ways in which members participate in the construction of their perceived social reality. It involves looking at the ways social phenomena are created, institutionalized, known, and made into tradition by humans. “Social construction” may mean many things to many people. Ian Hacking argues that when something is said to be “socially constructed”, this is shorthand for at least the following two claims: 0) In the present state of affairs, X is taken for granted; X appears to be inevitable, 1) X need not have existed, or need not be as it is. X, or X as it is at present, is not determined by the nature of things; it is not inevitable.

Hacking adds that the following claims are also often, though not always, implied by the use of the phrase “social construction”: 2) X is quite bad as it is, 3) We would be much better off if X were done away with, or at least radically transformed.

Social constructionism is cultural in nature and critics argue that it ignores biological influences on behavior or culture. Many scientists suggest that behavior is a complex outcome of both biological and cultural influences or a nature–nurture interactionism approach is taken to understand behavior or cultural phenomena.

Phenom. From a logical perspective the suggested theory is a construct of a number of partial theories. They loosely start from the philosophies pertaining to the various disciplines listed in the alinea above. Some of them, such as the theory of free will, the theory of memetics, the theory of universal darwinism and the theory of universal computation, are for various reasons and to a various extent dynamic at this time. Some parts of the developed model are therefore falsifications per se and in its entirety the hypothesis is a generalisation and therefore scientifically a falsification also. However, an advantage of a hypothesis at this level over one at a lower level of abstraction is that discussion about the foundations of the concept of firms and their role in society is possible, unbiased by the supposed role of people in its establishment or maintenance.

It is hoped that this overarching theory for firms become an item of discussion and in that way to ‘firm itself up’ in various directions as a viable and robust theory. In this way it is hopefully a contribution to the ongoing discussion about the role of the firm in the development of society.

@naar boven bij ontologie of naar intentional stance believe – act

2) Van gedragsverklaring naar handelingsverklaring: Popper probeert dualisme te overwinnen, namelijk een waarheid voor de natuur en iets anders voor de mens. De essentie van die brug is dat gedrag dat bijv. een amoebe vertoont iets anders is dan handelen dat een mens vertoont: het verschil is overleg. Dat laatse kan niet met natuurwetten worden verklaard, omdat daar het overleg en de rationaliteit (precies het verschil tussen de beide wetenschappelijke benaderingen) niet in is inbegrepen.

1 The construct of ‘situation‘ in methodological situationalism [Knorr-Cetina, K. and Cicourel, A.V.. . The micro-sociological challenge of macro-sociology: towards a reconstruction of social theory and methodology . 1981 . Advances in social theory and methodology . Boston . pp. 1-47].

Notities over Methode / Methodologie

Philosophy (φιλοσοφία, philosophia, “love of wisdom”) is the study of general and fundamental problems such as existence, knowledge, values, reason, mind, and language. Philosophical methods include questioning, critical discussion, rational argument, and the systematic presentation of big ideas. Philosophy is the general and fundamental study of almost any topic. Richard Feynman argues that the philosophy of a topic is irrelevant to the primary study of a topic, saying that “philosophy of science is as useful to scientists as ornithology is to birds.”

Philosophies of the particular sciences range from questions about the nature of time raised by Einstein’s general relativity, to the implications of economics for public policy. A central theme is whether one scientific discipline can be reduced to the terms of another. That is, can chemistry be reduced to physics, or can sociology be reduced to individual psychology? The general questions of philosophy of science also arise with greater specificity in some particular sciences. For instance, the question of the validity of scientific reasoning is seen in a different guise in the foundations of statistics. The question of what counts as science and what should be excluded arises as a life-or-death matter in the philosophy of medicine. Additionally, the philosophies of biology, of psychology, and of the social sciences explore whether the scientific studies of human nature can achieve objectivity or are inevitably shaped by values and by social relations.

Metaphysics replaces the unargued assumptions embodied in such a conception with a rational and organized body of beliefs about the world as a whole. Epistemology seeks by argument to make explicit the rules of correct belief formation. Everyone governs their conduct by directing it to desired or valued ends. Ethics, or moral philosophy, in its most inclusive sense, seeks to articulate, in rationally systematic form, the rules or principles involved.

Methodologie is de verantwoording van de gebruikte methode: die kan de vorm hebben van een debat, een beargumenteerd standpunt van een school, beschrijvend onderzoek naar een standpunt of debat, filosofische analyse.

Volgens welke procedure kunnen wij tot empirisch toetsbare economische theorieen komen en hoe kan een theorie worden getoetst? De hypothetisch deductieve methode schrijft een procedure voor.

Volgens het hypotetisch deductieve model van wetenschappelijk onderzoek wordt bij een toetsing dezelfde procedure gevolgd als bij de toepassing: in beide gevallen wordt volgens Jehle (par. 2.1.2) de theorie opgevat als een wetmatige uitspraak: ‘onder deze set van omstandigheden x doet zich verschijnsel y voor.’

HD-m: observatie >> inductie >> deductie >> toetsing >> evaluatie>> ga terug naar observatie.

Fasen van HD-m volgens Popper: P >> TT >> EE >> P* >> TT* etc (P probleemstelling, T tentative trial, E elimination of error, * volgende ronde, P* is de probeemstelling minus de geconstateerde foute oplossing (error). Economen hebben veel toetsing weggelaten en de cyclus niet volledig doorlopen.

Het doel van HD-m is kennis verwerven die in staat stelt te verklaren of te voorspellen. Hiervoor is het deductief-nomologisch model door Hempel-Oppenheim geformuleerd. De pijlers van dit model zijn: de ‘covering law these’ en de ‘symmetrie these’.

Covering law: een wetenschappelijke verklaring heeft de vorm van een syllogisme. Voor die randvoorwaarden of beginvoorwaarden geldt deze uitspraak altijd: covering.

Symmetrie: verklaren en voorspellen hebben dezelfde logische structuur. Het verschil in aanpak is dat de verklaring uitgaat van een verschijnsel terwijl de voorspelling erop vooruitloopt. Uitgaande van de bekende omstandigheden en kennende de wetten is een verschijnsel te verklaren. Voorspellen werkt andersom: een voorspelling die uitkomt wordt een verklaring. Elke verklaring is potentieel een voorspelling en omgekeerd [Hempel 1965, p 367]. De denkmethode is andersom: progressive of regressive deductie (par. 2.3.1.): op basis van verwachtingen over omstandigheden een voorspeling doen over een ontwikkeling, toetsen of die voorspelling uitkomt en dus het model valide is.

De logische (1 tm 3) en empirische (4) adequaatheidsvereisten voor wetenschappelijke verklaringen zijn [Hempel 1965, pp 247-9]:

1) logisch moeten de premissen relevant zijn voor het te verklaren of te voorspellen verschijnsel

2) de major premisse moet een wet zijn en ten minste 1 premisse moet geldingscondities bevatten

3) De explanans uitspraken moeten zo zijn geformuleerd dat zij empirisch toetsbaar zijn

4) Bij toepassing moet voldaan zijn aan de eis dat de de explanans uitspraak empirisch waar is.

Hypothese = gissing, vermoeden: hoe meer mogelijkheden worden uitgerangeerd des te informatiever de gissing.

Veronderstelling = aanname. Hulphypothese = aanvullende aanname.

Theorema = afgeleide stelling, slotconclusie. Een theorema kan een hypothese zijn.

Lemma = tussentijdse conclusie

Axioma = woord dat zelf niet meer deductief logisch kan worden bewezen

Afnemende graad van algemeenheid: fundamentele veronderstellingen > veronderstellingen over het verklaringsideaal > veldveronderstellingen > hulphypothesen

Verifieren van een hypothese: toetsingsprocedure die ten doel heeft vast te stellen of een bewering waar is, in overeenstemming met de feiten. Universele hypothese (voor alle x geldt) kan niet worden geverifieerd maar wel gefalsifieerd. Existentiele hypothese (er is tenminste 1 x waarvoor geldt) kan alleen worden geverifieerd (geen yeti vinden betekent niet dat niet bestaat). Singuliere hypothese (x is een y) kan worden geverifieerd en gefalsifieerd. Gecorroboreerd betekent: ondanks verschillende pogingen om een hypothese te weerleggen is dat vooralsnog niet gelukt.

Niet goed toetsbaar zijn: tautologie, definitie, normatieve uitspraken, vage uitspraken, hypothesen die wel in theorie maar om allerleid redenen niet in de praktijk toetsbaar zijn.

De combinatie van verifieren en falsifieren is reduceren ofwel herleiden. Het constateren van feiten kan niet alleen met falsificatie. Bij controle van een paspoort wordt eigenschap E n+1 gevonden. Die moet inductief aan de lijst van te controleren elementen voor de vaststelling van de echtheid van het paspoort worden toegevoegd. Een vleugje inductie is nodig om verder te komen.

Via de HD-m methode worden hypotheses getoetst en zo wordt vooruitgang geboekt. Is de kennisaanspraak controleerbaar, is hij terecht, en neemt onze kennis erdoor toe?

Logisch geldige argumentatievormen (Methode – Logica):

1 Modus Ponens: Deductie – Deductief: als p dan q, p, dus q

3 Modus Tollens: Reductie – Deductief: als p dan q, niet q, dus niet p

Logisch niet geldige argumentatievormen (Methode – Logica):

2 Als p dan q, niet p, dan niet q?

4 Drogreden, bevestiging van de consequent: Als p dan q, q, dan p?

Deze zijn logisch dus niet geldig maar kunnen nuttig zijn om een onderzoek op nieuw spoor te zetten 2 of in een bepaalde richting voort te zetten 4.

Nieuwere wetenschapsfilosofie

De epistemologische opdracht is uit te vinden of een hypothese geloofwaardig is of niet. Als p dan q, niet q, dus niet p: als we q betrouwbaarder vinden dan p dan keuren we p af. Wat tegen de hypothese pleit laten we zwaarder wegen dan wat er voor pleit. Omdat de empirie niet zo uitsluitend is als soms wordt aangenomen bestaat het toetsen vooral uit het toetsen van een hypothese aan een andere hypothese [Against Method . Feyerabend 1975]. Want wat wij een feit noemen hebben wij omarmd als vertrouwenwekkend. Maar een feit is niet meer dan een getekende checque: pas iets waard als iemand zijn vertrouwen eraan heeft gegeven.

Maar niet het hele belang van de methode is verloren: met de lancering van een nieuwe theorie krijgt ook het veld vorm en worden nieuwe toetsingsmethodes ontwikkeld. Als p en q dan r, niet r, dus niet (p en q). Waar zit dus de fout, in p of in q? Nooit wordt een hypothese volledig geisoleerd getoetst, vrijwel altijd zijn aanvullende hypotheses nodig, die dan ook worden meegetoetst.

Feiten zijn niet een resultaat van objectieve waarneming en beschrijving, maar van een constructie, een samenspel van analyse en synthese. Bovendien zijn er waarnemingsprotocols, definities en klassificaties. Feiten zijn dus theorie afhankelijk.

Wetenschappelijk observeren is een vorm van experimenteren: het is planmatig en protocollaire activiteit. De eisen eraan zijn: 1) het waarnemingssubject is inwisselbaar, 2) interpretatie en registratie moet gescheiden zijn (vooroordelen vermijden), 3) trefzekere kwalificatie van verschijnselen leidend tot kwantificering ervan.

Introspectie als naar binnen gerichte observatie methode: gezond- of boerenverstand.

Simulatie is proefondervindelijk onderzoek op een model. Het doel is te weten te komen wat er zal gebeuren als de echte condities overeenkomen met de modelcondities. Het gaat niet om de exacte herhaling (ivm de moord op de stand-in) maar om een nabootsing ervan. Simulatie is niet een toestand maar een toedracht. Simulatie als experimentele methode is een manier om via manipulatie van het model informatie te verkrijgen over de structuur of de werking van het systeem dat door dit model wordt gerepresenteerd. Modellen zijn schakels tussen onze wiskundige kennis en de wereld: ‘De wereld is de wereld, alleen onze modellen kunnen wiskundig zijn.’ [Harré, R. . An Introduction to the Logic of Sciences . London . 1960, p 95].

Een simulatie is geen kopie van de werkelijkheid maar komt ermee overeen in belangrijk geachte opzichten. Het fundamentele probleem is een schaalprobleem: hoe de gevonden resultaten kunnen worden ‘teruggeprojecteerd’ op de werkelijkheid.

Logische analyse is het verdelen van complexe uitspraken in kleinere om ze te verhelderen. Russell heeft dat verruimd tot een taalanalyse om samengestelde uitspraken tot elementaire uitspraken te ontleden om van elk de geldigheid te kunnen vaststellen.

De Axiomatisch-deductieve methode (AD-m) bestaat uit:

Stap 1) een theorie opvatten als een onsamenhangend geheel van uitspraken, een aggregaat. Door axiomatisering dit aggregaat omvormen tot een axiomatisch-deductief systeem door uitspraken te verdelen in axioma’s (woorden die zelf niet meer deductief logisch kunnen worden bewezen) en overige uitspraken waarvan bewezen moet worden dat ze ook uit de axioma’s kunnen worden afgeleid. Dit zijn de tussentijdse conclusies (lemma) en slotconclusies (theorema).

Stap 2) omzetting in een calculus: de beschrijvende termen zijn vervangen door symbolen en de regels voor het gebruik van de symbolen. Het axioma stelsel hoeft niet evident te zijn maar wel consistent, namelijk: geen logische tegenspraak, geen axioma voor het bewijzen van het theorema mag ontbreken (volledigheid), de redenering zelf moet uit logisch geldige argumenten bestaan (zindelijk). Als hieraan is voldaan dan is het AD-m systeem ‘logisch adequaat’.

Stap 3) de betekenis van een wiskundig theorema moet worden geinterpreteerd: de betekenis in economische zin moet worden begrepen.

Bij het uitvoeren van een onderzoek zijn deze keuzemomenten van belang:

Keuzemoment 1: het zien van een probleem. In de economie is het coordinatieprobleem bijv. al eeuwenlang het belangrijkst: hoe kunnen de plannen van individuen die op eigen voordeel uit zijn en die via vrijwillige ruil met elkaar in contact staan toch een overeenstemming bereiken?

Bij keuzemoment 1: Realisme (economische theorie is een afspiegeling van het proces zoals dat in feite toegaat) versus idealisme (voorstelling van het beste van alle werelden) versus constructivisme (de werkelijkheid wordt steeds opgebouwd uit kennisstructuren van het systeem, die wij opbouwen door open te staan voor ervaringsgegevens).

Keuzemoment 2: welke probleemstelling verdient de onderzoeksprioriteit? De kunst van het ontdekken (heuristiek) betekent dat de onderzoeker zich realiseert wat de oplossing bijdraagt en niet blind een bepaald onderzoeksgebied uitbouwt.

Bij Keuzemoment 2: Individualisme (economische verschijnselen moeten worden opgebouwd uit individuele keuzes, besissingen en gedrag gegeven de natuurlijke omstandigheden) versus holisme (individueel gedrag moet worden verklaard uit de omstandigheden en het geheel waarvan het individu deel uitmaakt (=holos), bijvoorbeeld alle instituties, stelsel, historische ontwikkelingen.

De laatste is onder te verdelen in sociaal functionalisme de individuele rol wordt bepaald door de functie in het geheel) en sociaal evolutionisme (sociale veranderingen volgen een vast patroon bijv. revolutie theorie van Marx, 5 fasen van Rostow etc).

Bij keuzemoment 2 Deze bovengenoemde tegenstelling in keuzes tussen vrije wilsbeschikking en de situatie hangt af van wat je wilt verklaren: het geheel uit de delen of de delen uit het geheel. Deze tegenstelling kan worden overbrugd met het begrip ‘situatie’ in methodologisch situationalisme [Knorr-Cetina, K. and Cicourel, A.V.. . The micro-sociological challenge of macro-sociology: towards a reconstruction of social theory and methodology . 1981 . Advances in social theory and methodology . Boston . Pp 1-47]. 1

Tot zover ‘weten waarom’.

Keuzemoment 3: welk wetenschapssysteem: de gangbare onderzoeksrichting of een andere volgen? De aantallen alternatieven zijn dan groot: als het geen eik is dan kan het van alles zijn.

Keuzemoment 4: zijn de vooronderstellingen aanvaardbaar? Dit is niet hetzelfde als de veronderstellingen, de aannames. Vooronderstellingen zijn de aannames over het kader van het onderzoek zelf. Dit is vooral causaliteit: traditioneel keten van gebeurtenissen die leidt naar de eerste beweger. Nieuwe causaliteit is een eigenschap die aan een model wordt toegevoegd en kan verschillende vormen hebben zoals statistisch of sequentieel.

Tot hier ‘weten dat’

Een model definieert een systeem, een hypothese is een voorlopige aanspraak, een theorie is een hypothese waarvan de onderzoeker de overtuiging heeft dat die geldig is. Volgens het standaardmodel moet een theorie empirisch bevestigd worden. Een algemene theorie (een economische kringloop) kan niet empirisch worden getoetst: eerst een specifiek model opstellen (de nederlandse economie in jaar x = een toegepast model).

Keuzemoment 5: is de gevolgde methodologie aanvaardbaar? Dit is weten hoe. Wetenschap streeft naar algemeen geldige kennis: universeel geldig (voor alles) en objectief (voor iedereen). Objectiviteit wordt methodisch tot stand gebracht.

Bij Keuzemoment 5: Monisme (1 methode superieur voor alle vakgebieden) versus pluralisme (meerdere methoden voor verschillende vakgebieden mogelijk).


Positieve economie = realisme, individualisme en monisme.

Instrumentalisme (Friedman) = postieve economie minus realisme, theorie beoordelen op voorspellend succes. Pragmatisme maar niet blijvend, whatever works om de theorie te vinden, niet om een permanent lapmiddel te vinden van het pragmatisme.

Analytische school: de economische wetenschap is een manier van denken: Keynes: methode om door bemiddeling van modellen correcte conclusies te trekken over de gang van zaken in een bepaalde situatie; ze hebben betekenis in relatie tot een actief subject dat doeleinden heeft en beslissingen kan nemen (agency). Het gaat hier om het aanpassen van de omgeving aan de mens, kennen is beslissen: als x en y dan z, x en y, z. Doe x en y opdat z!

Oostenrijkse school: indidualisme, dualisme, wijsgerig idealisme (wetenschappelijk kennen prevaleert boven de ervaring).

Von Mises: radicaal subjectivisme (our own mental activity is the only unquestionable fact of our experience: knowledge is merely subjective and that there is no external or objective truth), dualisme, praxeologie (handeling als causaliteit: handeling in verschillende condities, bij x condities y handeling).

Popper-Hayek programma [Boland, L.A. . 1982 . The foundations of Economic Method . London . p. 178]:

1) Mensen leren van hun ervaring: Poppers opvatting dat alle kennis feilbaar is en wetenschappelijke kennis weerlegbaar – Poppers opvatting dat actoren in hun hoofd niet iets kunnen doen dat logisch niet kan – Hayeks opvatting dat elke actor steeds rationeel handelt gegeven kennis van de situatie – Hayeks opvatting dat behalve veranderingen in de situatie ook leereffecten van de actor bepalend zijn voor zijn doen en laten.

2) Van gedragsverklaring naar handelingsverklaring: Popper probeert dualisme te overwinnen, namelijk een waarheid voor de natuur en iets anders voor de mens. De essentie van die brug is dat gedrag dat bijv. een amoebe vertoont iets anders is dan handelen dat een mens vertoont: het verschil is overleg. Dat kan niet met natuurwetten worden verklaard, omdat daar het overleg en de rationaliteit (precies het verschil tussen de beide wetenschappelijke benaderingen) niet in is inbegrepen.

Toegepaste economie is het aanwenden van kennis of methoden met een bepaald doel, zoals:

1) beschrijven hoe het echt gaat, 2) verklaren waarom het zo gaat, 3) begrijpen hoe het gaat vergeleken met een norm 4) veranderen of ingrijpen van hoe het nu gaat naar een gewenste gang van zaken. Bij 1) en 2) betreft het de specificatie van een concreet geval uit een algemene regel. 3) en 4) betreft het begrijpen van een feitelijke situatie als een bijzonder geval van een andere algemene regel.

Verklaren en voorspellen hebben dezelfde logische structuur (symmetrie these van Hempel). Een verklaring moet antwoord geven op de vraag: ‘waarom is dit het geval?’. Een succesvole verklaring bewijst waarom iets zich in de gegevens omstandigheden wel voor moet doen: een bijzonder geval van een algemene regel (of samenstel van regels = theorie). P1 Als (p en q) dan r, P2 (p en q), dus vandaar r. Volgens het deductief nomologisch model van verklaren moet P1 een algemene empirisch bewezen universele theorie zijn en moet P2 feitelijk waar zijn. Het DM-m model kan gebruikt worden met het doel om te verklaren, te voorspellen of te toetsen.

Er is een spanning tussen de veronderstelling van rationele agenten en de dagelijkse ervaring. Daarom stelt Friedman zich op het standpunt dat theorie geen empirische verklaring voor gedrag kan geven. Popper en Marschak stellen voor theorieen als maatlat of referentie te gebruiken om afwijkingen tussen modelgedrag en de wekelijkheid aan te wijzen.

Het voorspellend argument

P1 Als (hypothetische relatie H en geldingscondities A) dan (Implicatie I), hypothetische relatie H, geldingscondities A, Implicatie = voorspellende uitspraak I >>

P1 Als (H & (modelcondities M & conditie dat er geen verstoringen zijn C) dan I >>

P1 Als (H & M & C) dan I

P2 Welnu (M* & C*)

C Dus I*

* is de zwakke plekken, de major heeft de schuld afgeschoven.

Voorspellende uitspraak

Objectief (volgens waarnemingsprotocol), positief (het duidelijk wat is) en kwantitatief (richting van de verandering en de omvang van de verandering), onafhankelijk (de gegevens van de situatiebeschrijving (M* en C*) mogen niet gebruikt zijn voor het model (konijn in de hoed en dan er weer uit).


M* is een model van de werkelijkheid en voorwaarde C bepaalt dat naast de modelfactoren nog andere een rol kunnen spelen voor de voorspelling die buiten beschouwing zijn gelaten. Dit is de belangrijkste twijfel aan de symmetrie these van Hempel betreft voorspellingen in de toekomst, omdat niet zeker is dat er niets meer veranderen zal. Het heden is open, zodat niet alleen de voorspelling van de verklaring verandert maar ook de predictie van de retrodictie. Namelijk een syllogisme bevat een dubbele voorspelling namelijk de theorie in de major en de theorie over de toekomstige situatie in de minor. C* betekent dat alle relevante factoren in het model zijn opgenomen door d eonderzoeker en ook als ze veranderen geen invloed hebben op de voorspelling.


Dit is het probleem van theorie absorptie [Morgenstern 1972]: als een voorspelling bekend wordt dan gaaan mensen daarop reageren en de voorspelling bevestigen (self fulfilling prophecy) of juist ontkennen (self-denying prophecy). De drogreden is de verwarring tussen kennisverwerving en kennistoepassing.

1Karin Knorr-Cetina works on epistemology and social constructionism. A knowledge object is a theoretical concept to describe the emergence of post-social relations in epistemic cultures. Knowledge objects are different from everyday things and are defined as unfolding structures that are non-identical with themselves (also Jyri Engeström). Social constructionism (also social construction of reality, also social concept) is a theory of knowledge in sociology and communication theory that examines the development of jointly constructed understandings of the world that form the basis for shared assumptions about reality. The theory centers on the notions that human beings rationalize their experience by creating models of the social world and share and reify these models through language. A social construct or construction concerns the meaning, notion, or connotation placed on an object or event by a society, and adopted by the inhabitants of that society with respect to how they view or deal with the object or event. In that respect, a social construct as an idea would be widely accepted as natural by the society, but may or may not represent a reality shared by those outside the society, and would be an “invention or artifice of that society.”

A major focus of social constructionism is to uncover the ways in which individuals and groups participate in the construction of their perceived social reality. It involves looking at the ways social phenomena are created, institutionalized, known, and made into tradition by humans. “Social construction” may mean many things to many people. Ian Hacking argues that when something is said to be “socially constructed”, this is shorthand for at least the following two claims:

(0) In the present state of affairs, X is taken for granted; X appears to be inevitable.

(1) X need not have existed, or need not be as it is. X, or X as it is at present, is not determined by the nature of things; it is not inevitable.

Hacking adds that the following claims are also often, though not always, implied by the use of the phrase “social construction”:

(2) X is quite bad as it is.

(3) We would be much better off if X were done away with, or at least radically transformed.

Social constructionism is at the nurture end of the spectrum of the larger nature and nurture debate. Critics have argued that it generally ignores biological influences on behavior or culture, or suggest that they are unimportant to achieve an understanding of human behavior. The view of most psychologists and social scientists is that behavior is a complex outcome of both biological and cultural influences. Other disciplines, such as evolutionary psychology, behavior genetics, behavioral neuroscience, epigenetics, etc., take a nature–nurture interactionism approach to understand behavior or cultural phenomena.